Geborgen in coronatijd

De coronapandemie zal ongetwijfeld een belangrijke plek in de geschiedenisboeken krijgen. Later, als het allemaal voorbij is, zullen de analyses komen. Dan zullen we de lessen trekken. Bijvoorbeeld over hoe Nederland wel of niet adequaat reageerde. Of over hoe corona de machteloosheid van de EU wist bloot te leggen. En over hoe we tóch in staat waren kordaat op te treden. En hoe ons dat kan helpen als dan het klimaat weer centraal staat.

Er zullen ook morele lessen zijn. We zullen erkennen dat er landen waren die vrienden de rug toekeerden. Misschien was Nederland zo’n land. We zullen ons schamen over hoe we onze kansen grepen om de asielcentra op slot te gooien. We zullen huilen om Lesbos, want we hebben ze daar laten stikken, om het zelf maar uit te zoeken. Om maar dood te gaan.

Maar misschien kunnen we ook een beetje trots zijn. Want we zullen ons realiseren dat velen ook in staat waren om anderen belangeloos te helpen. Met buurtinitiatieven, met webinars, met het doen van boodschappen. En als niet eerder zullen we trots zijn op onze zorg, op onze brandweer, op onze politie en op onze vuilnismannen. Wat hadden we ze nodig, en wat waren ze er voor ons.

Later, als het allemaal voorbij is, hebben we wat te verstouwen. Dan volgt er een mentale achtbaan. Nu wil ik het daar nog niet over hebben. Dat komt vanzelf, als de tijd daar is.

Onze ankers kwijt

Corona grijpt veel harder in op de levens van mensen dan alleen het direct merkbare. Het gaat niet alleen om van huis uit werken, minder makkelijk boodschappen doen, als je de straat op gaat alleen die stoepen opzoeken die coronabreed zijn, ellebogen in plaats van handen geven en financiële spanning voelen.

Er speelt nog iets anders. We zijn diep geraakt. Ik hoor het in de woorden van mensen om mij heen: ‘Ik heb geen puf meer voor de gewone dingen. Er zijn zoveel emoties.’ En: ‘Alles wordt anders. Ik houd van jullie.’

We hoeven geen vaarwel te zeggen. Toch voelen sommigen het zo. We laten iets achter dat niet meer lijkt terug te komen. We weten niet wat dat is, we weten alleen hoe het voelt. Elke ochtend bij het wakker worden is er die lichte schok dat de oude wereld weg is.

Je klanten niet ontmoeten als je kapster bent, als twintigjarige je uitgaansavond missen, de dienst van je geloofsgemeenschap op een glazen scherm beleven; het lijkt allemaal overkomelijk. Toch mag je het niet bagatelliseren. We zijn onze ankers kwijt. Onze geborgenheid is in het geding. Zo’n dreiging brengt boosheid, angst en verdriet.

Lijkt dit op een land in oorlog? Ik weet het niet, want ik ken dat niet. We hebben iets van onze vrijheid ingeleverd, maar we kunnen nog steeds zeggen en schrijven wat we willen.

Er weer bovenop komen

Na grote schokken in het leven zijn er fases waar we doorheen moeten voordat alles weer normaliseert. Niet vanbuiten. Daar blijft de wereld veranderd. Vanbinnen. We komen er weer bovenop, mentaal en emotioneel.

De pest van de Franse filosoof Albert Camus (1913-1960) is aan een revival bezig. De roman uit 1947, die speelt in de Argentijnse kustplaats Oran, begint met de terloopse vondst van een dode rat op de overloop in de praktijk van dokter Rieux, verteller van het verhaal. Kort daarop sterft de conciërge van het gebouw. De pest is uitgebroken. Oran wordt hermetisch afgesloten. Inwoners en bezoekers die de pech hebben binnen de poorten te zijn, zitten vanaf dat moment gevangen.

Camus’ vertelling is een ‘proefopstelling’ waar we wel iets mee kunnen in deze tijd. In De pest zie je eerst ongeloof en bagatellisering, dan volgt er opstandigheid en tenslotte gaat iedereen op zijn manier mee in de veranderde realiteit. Het boek eindigt op een ambigue manier hoopvol. Overigens niet nadat Camus ons eerst nog een zware slag te verwerken geeft, vlak voordat de poorten van de stad weer opengaan.

De fasering van Camus’ roman lijkt op de golfbeweging van het rouwproces zoals de Zwitsers-Amerikaanse psychiater Elisabeth Kübler-Ross (1926-2004) die heeft beschreven, onder andere in Over rouw. Zij deelde het verwerken van verdriet op in vijf stadia: ontkenning, woede, marchanderen, depressie en aanvaarding.

Als eerste is er ongeloof, ten tweede is er weerstand, ten derde verwarring. De verwarring kan als vierde leiden tot neerslachtigheid. Uiteindelijk, als vijfde, is er de overgave aan de nieuwe werkelijkheid. In het meestal positieve verloop van het proces, zijn we dan gelouterd. We zijn weer in staat om van het leven te genieten, vaak dieper en intenser dan voorheen.

Geruststelling

Het geruststellende aan Kübler-Ross’ vijf stadia is dat we kunnen vertrouwen op een goed einde. Nogmaals: niet vanbuiten, maar vanbinnen. Dat is moeilijk voor te stellen als je nog in stadium een, twee of drie zit en fatalisme op de loer ligt. Juist daarom is het zo behulpzaam om dit dan alvast te weten.

Het geruststellende aan Camus’ roman is dat er, ondanks welke plaag ook, veel te genieten valt, in elk stadium. Camus stelde wel een voorwaarde. Hij was een aanhanger van het absurdisme. Dat is een filosofische stroming die aanvaardt dat het leven niet met de rede valt uit te leggen – het komt zoals het komt, daar hebben we het mee te doen. Toch moeten we blijven denken, vond hij, want datzelfde leven biedt onze intelligentie geen mooier schouwspel dan dat verloren gevecht.

Geborgen

Op 24 maart – de plaag was net twee weken oud – werd ik gebeld door de huisartsenpraktijk waar ik ben ingeschreven. Of het goed met mij ging en hoe ik de gebeurtenissen beleefde. Ik bezoek zelden de huisarts. Zij belden elke ingeschrevene. Wat een empathische actie, wat voelde ik mij geborgen. Ik heb ze er oprecht voor bedankt.

Het leven is inderdaad absurd. Het ontneemt ons willekeurig onze ankers, maar het laat ons ook genieten.

Print Friendly, PDF & Email

Een woord over de auteur

Stan Lenssen

Coacht en schrijft op en over thema's van het leven - Professional Certified Coach - gecertificeerd door ICF: de International Coach Federation, die staat voor kwaliteit in coaching. 'Ik voel me mateloos gedreven om mensen te stimuleren het beste in zichzelf te ontdekken en te activeren, zodat we ons leven hier kunnen vormgeven op een manier die iedereen gelukkig maakt.'

12 comments… add one
  • Marlène Langbroek 2 apr 2020, 11:44

    Wat een mooi artikel Stan! Zoveel warmte, zoveel geborgenheid in deze verwarrende tijd. Het is goed om die te omarmen en in dankbaarheid te ontvangen.

    • Stan Lenssen 2 apr 2020, 18:06

      Dank je wel Marlène,
      Ik wens jou, en je familie alle goeds in deze tijd. Hoop dat alles oké is, ook en speciaal voor diegenen verder weg.
      Een lieve groet,
      Stan

  • Selma dronkers 2 apr 2020, 12:34

    Beste Stan,
    Dankjewel voor je teksten die ik al een tijd ontvang, heel inspirerend en helpend. En fijn dat je gezond bent! Voor je laatste tekst heb ik een aanvulling. Stel je voor dat er in deze tijd geen boeken waren, geen schilderijen, tekeningen, beelden, films, muziek, hoe zouden we in hemelsnaam onze tijd doorkomen? De kunsten zijn altijd al troostend geweest en zeker ook in deze tijd. Mijn voorzichtige hoop is dat mensen zich gaan realiseren dat kunstenaars, de voortbrengers van al dit moois ook graag gewoon betaald willen worden, dat de kunsten van levensbelang zijn, geestelijk en daarmee ook lichamelijk. Met blije getekende groet,
    Selma Dronkers

    • Stan Lenssen 2 apr 2020, 18:03

      Dag Selma,
      Ik vind het een fantastische aanvulling. De creatie van veel kunstenaars gaat gewoon door. We kunnen er op de radio, de tv, in de bladen en in de boeken en op onze cd’s gewoon van blijven genieten. Dat is een groot geschenk, juist nu. Ik hoop van harte dat we als maatschappij na deze crisis meer waardering aan deze groene beroepsbeoefenaars gaan geven. Dat is hard nodig. We merken nu hoe belangrijk hun bijdragen aan de samenleving zijn.
      Dank je wel dat je mij leest Selma,
      Stan

  • Nelleke Op de Coul 2 apr 2020, 13:14

    Dank voor je artikel!
    In mijn huidige leven van alledag, waarin ik minimaal twee keer daags mijn hond uitlaat, viel me, wat ik het “abri-effect” noem, op.
    Wat er ( voor de tijd van de mobieltjes..) in bushokjes gebeurde als het bar slecht weer was. Volkomen vreemden spraken elkaar aan opeens. Je zat allemaal in hetzelfde schuitje en of je het nou leuk vond of niet, je moest meevaren.
    Het schiep een band!
    Wanneer ik nu mijn hond uitlaat, is er met nagenoeg elke voorbijganger een vorm van contact. Een “Hallo”, een glimlach of zelfs een kort praatje op afstand. Om het even of fietser, wandelaar, eenling of stelletje.
    Een enorm verschil met voor de crisis, toen kon ik desnoods twee uur lopen zonder ook maar iemand tegen te komen die een ander ook maar één blik waardig achtte.
    Dit wandelt, zelfs bij ijzige noordwesterwind, aangenaam warm!
    Een voorbeeld: Samen met een mij volstrekt onbekende jongeman wiens oma ik had kunnen zijn, heb ik een tijd lang gefascineerd staan kijken hoe een telkens in aantal toenemend stel kauwtjes het voor elkaar kreeg om een tweetal buizerds op de vlucht te doen slaan. Geweldig! En ook niks ‘generatiekloof’. De 1,5 m. afstand is zuiver fysiek 🙂
    Naast alle ellende maakt deze crisis ook heel veel nieuwe, mooie, herinneringen.
    Ik leef bewuster, intenser.
    M.vr.gr. en om je een klein piezeltje positiviteit terug te geven als dank,
    Nelleke.

    • Stan Lenssen 2 apr 2020, 17:55

      Hoi Nelleke,
      Jouw piezeltje positiviteit stel ik enorm op prijs.
      Er is meer ruimte en aandacht voor elkaar, inderdaad, dat merk ik ook. Meer hartelijkheid op straat, ondanks de anderhalve meter. Mooi verhaal van die jongeman en de kauwtjes. Fijn, er valt nog heel wat te genieten.
      Ik wens je alle goeds,

      Stan

  • Nico Schoen 2 apr 2020, 13:38

    Ha Stan,

    Tja, de wereld staat op zijn kop! Jij verwoordt uitstekend diverse gedachten en gevoelens die links en rechts worden opgeroepen. Helaas kom ik er niet altijd aan toe om elke nieuwsbrief te lezen, maar op dit moment is er even gelegenheid om ¨de schade¨ in te halen…Alle reden dus, om door te gaan… De folder van Milieudefensie¨Op straat voor het klimaat¨ met o.a. jouw lachende gezicht ligt nog dichtbij. Over de resultaten ervan hoor ik graag nader, bij gelegenheid. Succes en plezier met alles wat je doet!

    • Stan Lenssen 2 apr 2020, 17:52

      Ha, je hebt me gespot 😉
      Dank voor je support Nico. We zien elkaar vast weer snel.
      Blijf gezond!

  • Huub Koch 2 apr 2020, 21:42

    Mooi en hoopvol artikel Stan.
    Als altijd fijn om te lezen.

    Ik kwam deze week je reactie tegen op MijnMoment van afgelopen jaar.
    ‘Het feit dat je bestaat. Dat je, onwillekeurig op welke wijze dan ook, een bijdrage kunt leveren. Die vaak in kleine dingen zit.’

    Verrassend, want helemaal gemist!

    Zoals met alles, kleine moeite groot succes! 😉

    Hou je kits hè.

    Hartelijks van Huub

    • Stan Lenssen 3 apr 2020, 14:37

      Ha die Huub,
      Herinner ik me nog. Fijn dat je hem gezien hebt.
      Ik heb overigens genoten van je clips!
      Heb het goed en gezond 🙂
      Groeten,
      Stan

  • Laurus Bosman 3 apr 2020, 20:13

    Dank voor de warmte die je altijd uitstraalt, heel bijzonder.

    • Stan Lenssen 3 apr 2020, 20:20

      Dank je wel Laurus. Wat een openhartig compliment. Heel fijn!
      Veel goeds voor de komende tijd,
      Stan

Leave a Comment

Vorige:

Volgende:

Privacyverklaring