Het ‘braafste’ jongetje van de klas

2019 was het jaar van teleurstelling.

Ik liep mee in twee klimaatmarsen, een Animal Rights March en een herdenkingstocht voor de slachtoffers van de klimaatcrisis. Ik ging tientallen keren langs de deuren voor Milieudefensie om klimaatgesprekken te houden – korte gedachtewisselingen met gewone mensen aan de hand van enkele stellingen en open vragen, bedoeld om bewustwording te stimuleren.

Ik was erbij op Schiphol op 14 december, toen Greenpeace met het Protestival vreedzaam actievoerde tegen het ten onrechte onbelaste, alsmaar uitdijende vliegverkeer. En ik blééf erbij toen de vreedzame actievoerders met bruut machtsvertoon door de marechaussee de openbare ruimte werden uitgezet en hen daardoor het democratische recht op protesteren werd ontzegd. (De foto bij dit artikel heb ik daar genomen.)

Ik was er steeds bij in al die situaties in de hoop dat er eindelijk eens iets zou veranderen, dat de Nederlandse staat eindelijk zijn verantwoordelijkheid zou nemen en werk zou gaan maken van de zichzelf gestelde CO2-reductie.

In zijn achteruit

In het regeerakkoord van Rutte III is afgesproken dat in 2030 de CO2-uitstoot 49 procent lager moet zijn dan in 1990. Maar de Nederlandse overheid maakt totaal geen haast om dat cijfer ook echt te bereiken. Sterker nog, zij doet het tegenovergestelde; zij pompt jaarlijks gemiddeld 2,5 miljard euro aan subsidies in investeringen voor fossiele brandstoffen en laat het bij de investeringen voor hernieuwbare alternatieven afweten. Die laatste worden met een schamele 1,1 miljard gesteund – minder dan de helft van fossiel. Dat blijkt uit rekensommen van de Europese Commissie. Het Nederlandse beleid zet de ontwikkeling feitelijk in zijn achteruit.

De klimaatdoelen van ons kabinet zijn slechts schone schijn. In plaats van aan de bak te gaan verschanst Rutte III zich in zijn comfortabele kantoren, lucratieve onderonsjes hebbend met het grootbedrijf. De fossiele industrie, de megaboeren, de grote banken, de multinationals en de luchtvaart werden in 2019 opnieuw gefêteerd, terwijl de eigen burgers en Moeder Aarde schromelijk in de steek werden gelaten.

Wat zijn de doelen en beloftes van een overheid waard als zij zichzelf er niet aan houdt? ‘Na ons de zondvloed’, lijkt er al jarenlang samenzweerderig in de Haagse burelen te klinken – het zou weleens heel letterlijk zo uit kunnen gaan pakken.

Overleven of verzuipen

Op mijn tochten langs de deuren in naam van Milieudefensie en voor Moeder Aarde – die ik natuurlijk blijf doen zolang als het nodig is – krijg ik veel te vaak te horen dat Nederland nu eens op moet houden met voor het braafste jongetje van de klas te spelen. Veel te vaak, want dat beeld klopt niet. Het is foute informatie, die door met name politici uit conservatieve en populistische hoek in stand wordt gehouden omdat dat hen goed uitkomt. Veel mensen hebben er daardoor geen idee van hoe het werkelijk zit.

Nederland heeft in 2015 zijn handtekening gezet onder het akkoord van Parijs. Dat betekent dat wij ons als land gecommitteerd hebben aan de afspraak om de mondiale temperatuurstijging tussen de 1,5 en 2 graden te houden. Daarvoor is het nodig dat de uitstoot van broeikasgassen (waarvan CO2 de bekendste en voornaamste is) naar nul gaat. Uiterlijk in 2050 moet dat doel bereikt zijn. Overigens is er geen garantie dat we daarmee de grootste rampen afwenden, eerder is het een grote gok. Maar, los van dat benauwende besef, om het Parijse doel te halen is het absolute minimum waaraan Nederland ten aanzien van zijn broeikasgasuitstoot al in 2020 moet voldoen: 25 procent minder de lucht in blazen dan we in 1990 deden. Het is keurig wettelijk vastgelegd.

Maar Nederland haalt dat doel bij lange na niet. De prognoses zien er somber uit en zijn stapje voor stapje steeds naar beneden bijgesteld. Het Planbureau voor de Leefomgeving is op dit moment al blij als wij in 2020 op een 20 procent reductie weten uit te komen. Het verschil ten opzichte van het getal 25 lijkt misschien klein, maar als het water je al aan de lippen staat omdat je eigenlijk te optimistische doelen hebt gesteld, zijn die 5 procent de zekere afstand tussen overleven en verzuipen.

In de hoek

Ook als we onszelf gaan vergelijken met onze buren is het beeld ronduit treurig. We horen bij de hekkensluiters in Europa. Wij zijn ‘het sufferdje van de klas bij de Europese klimaatdoelen’, kopte Trouw al in 2015. Het beeld is sindsdien niet echt verbeterd, zoals D66-politicus Matthijs Sienot eind 2018 constateerde op weblog hetkanWEL: ‘In Europa stoten nu alleen Luxemburg en Malta nog meer CO2 uit per hoofd van de bevolking dan wij.’ Ook het artikel van 11 januari 2019 in de Volkskrant over het Nederland van smeerkezen is illustratief. Nederland belooft van alles maar doet heel weinig; alleen als het gaat om goede voornemens is Nederland het braafste jongetje van de klas, is daar de conclusie.

En het is goed om er hier ook eens op te wijzen dat het veel gehoorde argument dat een land als China eerst over de brug moet komen voordat wij als klein land ons druk hoeven te maken over het klimaat, geen hout snijdt.

Sowieso is het een kinderachtig standpunt, hooguit een puberdiscussie waardig, in elk geval niet passend bij volwassen mensen die zichzelf serieus nemen. Wie namelijk zo’n positie inneemt blokkeert zelfs maar het begin van verandering en laat ook nog eens en passant zien hoe slecht hij op de hoogte is van de wereldgeschiedenis.

Maar bovenal is het een argument dat, in elk geval specifiek voor China, voorbij gaat aan de werkelijke situatie. Want juist China behoort tot de weinige landen die zo serieus in de duurzame sector investeren dat daar innovaties op gang komen in een tempo dat in de buurt komt van wat nodig is (bron: Brand!, Naomi Klein, 2019, p. 48). Zetten we China dus op dit vlak naast Nederland, dan laat zich makkelijk raden wie voor zijn gedrag de hoek in moet.

Hollandse dijken

Rutte I, II en III laten Nederland al een decennium lang zonder reddingsvest dobberen, terwijl het water woester wordt en stijgt. Nu, op dit moment!

  • Het prachtige en unieke Groot Barrièrerif in de Koraalzee voor de oostkust van Australië is een onderwater-massagraf aan het worden en is gedoemd om te verdwijnen.
  • Het land Salomonseilanden in de Grote Oceaan is in de afgelopen jaren vijf kleine eilanden kwijtgeraakt; ze zijn verzwolgen door het stijgende water. Het zal niet bij die vijf blijven; zes andere lopen ook groot gevaar.
  • Voor de ijskap op Groenland wordt het omslagpunt van de temperatuurstijging waarbij de dooi niet meer te stoppen is, aangetipt; hij is weg aan het smelten en lijkt reddeloos verloren.
  • In Australië woeden de vreselijkste bosbranden en dansten met Kerstmis volwassen mensen op straat uit vreugde dat er even regen viel, net zoals de mensen dat in Europa deden toen de geallieerden hen bevrijdden van de nazi’s.
  • En vul zelf maar aan. Dagelijks melden de media nieuwe rampen.

Misschien vindt onze regering het een ver-van-onze-bed-show, maar zij zal toch niet écht denken dat Moeder Natuur zich laat intimideren door die Hollandse dijken waar wij hier zo trots op zijn, en dat zij dus ons landje aan de Noordzee vol ontzag zal ontzien? Of wacht onze regering liever af met het luiden van de noodklok totdat Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog de vijf Salomonseilanden zijn gevolgd?

Hoop

Maar zo teleurstellend als 2019 was, zo hoopvol is het jaar geëindigd. Het ‘braafste’ jongetje uit de klas is door de meester tot de orde geroepen. Op vrijdagochtend 20 december deed de Hoge Raad een historische uitspraak: de Nederlandse staat is verplicht zich aan zijn oorspronkelijke doel te houden. De uitstoot van broeikasgassen in Nederland moet in 2020 alsnog met 25 procent verminderen ten opzichte van 1990. De uitspraak was een uitvloeisel van de beroemde Urgenda-klimaatzaak, die de staat voor de rechtbank al had verloren – een rechtszaak die bijzonder is omdat burgers de overheid erin aanspreken op de gevaarlijke gevolgen van de klimaatverandering en van haar eisen dat zij haar zorgplicht om hen te beschermen, nakomt.

In het hoogst mogelijke beroep is de Nederlandse overheid nu dus definitief tot de orde geroepen. Zij moet zich aan haar eigen wet houden. Dat is een enorme opsteker voor alle Nederlandse burgers. De fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren, Esther Ouwehand, verwoordde de uitspraak als volgt:

‘De Staat schendt zijn zorgplicht, houdt zich niet aan de wet en komt daar niet mee weg. De tijd van fossiele politiek is voorbij.’

Rutte III moet nu in korte tijd zeer grote stappen zetten. Er moeten kolencentrales dicht, de bioindustrie moet worden aangepakt, de fossiele industrie moet gaan betalen voor de schade die zij veroorzaakt, de luchtvaart moet krimpen, het wegverkeer aan banden gelegd; 2020 kan weleens draconisch worden.

Maar altijd nog draconischer is het besef dat de kinderen van nu heel veel prachtigs van de Aarde straks alleen nog maar in oude documentaires op tv-schermen kunnen zien, en dat zij in een wereld zullen moeten leven die door natuurrampen en andere bedreigingen veel vijandiger zal zijn dan de wereld waarin hun ouders werden geboren. Op de valreep van 2019 mogen wij volwassenen gerust met schaamte stilstaan bij de erfenis die wij nalaten.

Toch mogen we ook even een dansje maken op straat. Een vreugdedansje over onze functionerende rechtsstaat. Uit dankbaarheid. Het ‘braafste’ jongetje moet zich per direct gaan gedragen. Iedereen in Nederland die het beste voorheeft met Moeder Aarde is nu extra gemotiveerd en strijdbaar. We gaan in 2020 voor veel vreedzame stampij zorgen om Rutte III bij de les te houden. 2019 was het jaar van teleurstelling, maar nu is er even hoop.

Print Friendly, PDF & Email

Een woord over de auteur

Stan Lenssen

Coacht en schrijft op en over thema's van het leven - Professional Certified Coach - gecertificeerd door ICF: de International Coach Federation, die staat voor kwaliteit in coaching. 'Ik voel me mateloos gedreven om mensen te stimuleren het beste in zichzelf te ontdekken en te activeren, zodat we ons leven hier kunnen vormgeven op een manier die iedereen gelukkig maakt.'

4 comments… add one
  • Nelleke Op de Coul 30 dec 2019, 15:35

    Geweldig!
    From your mouth in God’s ear, mogen we hopen, want over het algemeen, als ik met mensen ( los van mijn eigen kring ‘intimi’) praat over hoe beroerd de mensheid nog steeds met onze aarde omgaat, word ik zwaar depressief.
    In grote lijnen is men het dan wel eens, maar redeneert naar zichzelf toe; naar het eigen gerief. Althans naar wat als zodanig gezien wordt. En dat is doorgaans vrij onbenullig.
    In de trant van: “Of ik er nou wel of niet in zit, dat vliegtuig vliegt toch wel.” of en speciaal om dat ik vegetariër ben:”Dat beest is toch al dood.”, “Ja, maar als wij die kleding niet kopen, hebben die meisjes daar helemaal geen werk..” Dat zijn dan nog maar een paar voorbeelden..
    Is dat nou zich van de domme houden om het eigen geweten te sussen met drogredenen of is het nou èchte domheid? Ik kan praten als brugman, maar het kwartje valt niet. Het kromme van hun redenatie dringt niet tot ze door. Sterker nog; hoe diplomatiek ik de boodschap ook overbreng, men voelt zich persoonlijk aangevallen. De waarheid is kennelijk frustrerend.
    Ik weet dat ik dat niet moet doen, maar ik kan er totaal van overstuur raken als ik daarna weer alleen ben; me handenwringend hopeloos voelen; verdrietig, boos en moedeloos.

    • Stan Lenssen 30 dec 2019, 17:42

      Niet verdrietig worden Nelleke. Ik herken de frustratie bij mijzelf ook. Stel je voor: je bent gewoon aan het zaaien en het duurt nou eenmaal even voordat een mooie boom ontkiemt. Intussen blijf ik gewoon ‘schrijven als Brugman’ 😉 (ook een lange adem)
      Ik wens je een mooi 2020 toe,
      Stan

  • Huub Koch 30 dec 2019, 23:11

    Het was een ‘bewogen’ jaar en zoals je conclusie is: ‘soms keert de wal het schip’. Die ‘kleine succesjes’ mogen we inderdaad niet vergeten te vieren. Ga vooral door met tegen de stroom in te schrijven. Als Brugman… of als Bregman… sommige dingen moeten nu eenmaal uitgesproken en besproken worden… daar begint de hoop. Waar het tij heengaat weten we niet, maar soms moeten ‘brave jongetjes en meisjes’ hun tanden laten zien. Heb het goed Stan, ook in 2020.

    • Stan Lenssen 30 dec 2019, 23:21

      Voor jou ook alle goeds in 2020 Huub. Dank voor al je support,
      Stan

Leave a Comment

Privacyverklaring