Het grote verdriet van ambitieuze doelen

Het is maar een verschil van 2 letters: moeilijkheden versus mogelijkheden. Maar het maakt een wereld van verschil welk woord je toelaat in je leven bij het maken van je keuzes.

En helaas, meestal wint moeilijkheden het. Niet dat we kiezen voor moeilijkheden in plaats van mogelijkheden. Maar we zien bij alle mogelijkheden vooral de moeilijkheden die ons kunnen dwarsbomen.

Hoe komt dat toch?

Omdat we verliezen 2,5 keer zwaarder voelen dan winnen. We hebben een sterke aversie tegen verlies. En raad eens wat; moeilijkheden veroorzaken verlies. Daarom forceert het denken aan moeilijkheden zich altijd naar de voorgrond. Net zoals slecht nieuws altijd meer aandacht krijgt dan goed nieuws.

Mik op verlies

We hebben dus een grotere natuurlijke neiging om ons in te dekken tegen verlies, dan dat we op zoek gaan naar waar we kunnen winnen.

De les is: als je je kans van slagen om iets te bereiken wilt vergroten, stel dan doelen die ambitieus zijn. Dan gaat de menselijke verliesaversie namelijk omgekeerd voor je werken.

Want wat gebeurt er?

Het doel niet bereiken is een verlies. Je zult makkelijk een tandje bijzetten om vooral dàt niet te laten gebeuren. Dit werkt sterker dan wanneer je een weinig ambitieus doel zou willen overtreffen. Dat is namelijk winst. Een veel minder grote motivator dus.

Toxic shame

Er is alleen één verraderlijke valkuil: te hoog gestelde doelen zijn bij volwassenen een van de grootste bronnen van ongelukkig zijn. Jezelf doelen stellen die onhaalbaar zijn, die buiten je bereik liggen, veroorzaken frustratie. Of erger nog, het gevoel van een mislukkeling te zijn.

Ook daar ligt verliesaversie aan ten grondslag. Maar nu wordt de angst die in die aversie besloten zit bewaarheid, want we halen onze doelen daadwerkelijk niet. We menen dat we falen en rekenen onszelf dat ernstig aan.

John Bradshaw noemt dit toxic shame in zijn klassieker Healing the Shame that Binds You. Hij maakt een onderscheid tussen healthy shame en toxic shame en zegt hierover iets dat erg interessant is:

‘Healthy shame lets us know that we are limited. It tells us that it is human to be limited. […..] Not one of us has, or can ever have, unlimited power. The unlimited power that many modern gurus offer us is false hope. Their programs calling us to unlimited power have made them rich, not us. They touch our false selves and tap our toxic shame.’

Een leven dat in balans is

In onze wereld wordt de druk om ambitieuze doelen te stellen alsmaar groter. Vooral ondernemers praten elkaar aan dat grootsheid belangrijk is. Je telt pas mee als je als wijlen Steve Jobs durft te denken en te doen.

Maar wie ben ik of jij om dat voor een ander te bepalen?

Is de kleine speciaalzaak op de hoek die met liefde gedreven wordt, niet ook al een enorm succes? Die zaak waar klanten graag terugkomen, en waaruit de ondernemer vervulling haalt en een bescheiden maar lonend inkomen? Een zaak die hem ook tijd geeft voor zijn gezin, mogelijkheden tot zelfontplooiing en ruimte voor ontspanning? Kortom: een zaak die hem een leven geeft dat in balans is?

Het lijkt zo eenvoudig, maar voor velen die groots denken blijft dit geluk onbereikbaar.

Sam Walton

Sam Walton was onmiskenbaar een van de meest geslaagde ondernemers van de 20e eeuw. Hij bouwde vanuit het niets Walmart uit tot de grootste retail-keten die we kennen.

Hij was een zakelijk genie. Hij maakte zichzelf en zijn familie puissant rijk. Vanaf 1982 tot en met 1988 stond hij nummer 1 op de Forbes-lijst van rijkste Amerikanen. Deze man had alles.

En toch. Op zijn sterfbed deed hij een opmerkelijke uitspraak: ‘I blew it.’

Al de grootsheid van wat hij zakelijk had opgebouwd, kon wat hij nu miste niet vergoeden. Met zijn kinderen had hij nauwelijks een band en zijn huwelijk was liefdeloos. Zijn persoonlijke leven was een puinhoop.

In die laatste dagen drong het tot hem door dat hij de emotionele balans in zijn leven nooit gevonden had. Hij zag waar hij gefaald had. Uiterlijk rijk, maar innerlijk arm, zo zou hij sterven.

Sam Walton in zijn laatste dagen. Werd hij uiteindelijk niet ook belast met een vorm van toxic shame? Een interessant discussiepunt.

Het woord dat je toelaat in je leven

Wat geeft je vervulling? Waar haal je geluk uit en waar schenk je anderen geluk mee? Zijn dat niet de kernvragen?

Het is nergens voor nodig om overambitieuze doelen te stellen om zakelijk te slagen en vervolgens tot de ontdekking te komen dat je je als mens mislukt voelt. Giftige schaamte is destructief.

Een coach kan je helpen om je grenzen te bewaken. Succesvolle mensen kiezen voor coaching, niet voor overspannen ambitie.

Ze zijn slim, talentvol en gedreven. Ze willen iets moois neerzetten in hun leven, maar ze zijn ook realist. Ze merken dat er momenten zijn waarop ze alleen niet verder komen. Ze lopen ergens tegenaan, maar weten niet precies wat het is. Hebben ze nu een grens bereikt, of is er iets anders aan de hand, iets waaraan gewerkt dient te worden?

Dat is het punt waarop zij een coach inschakelen. Waarbij zij erop willen kunnen vertrouwen dat die de grens herkent tussen healthy shame en toxic shame. Zo’n coach die met ze gaat kijken naar eerlijke mogelijkheden. Want succesvolle mensen beseffen dat het een wereld van verschil maakt welk woord je toelaat in je leven bij het maken van je keuzes.

Een woord over de auteur

Stan Lenssen

Professional Certified Coach en schrijver - gecertificeerd door ICF: de International Coach Federation, die staat voor kwaliteit in coaching. 'Ik voel me mateloos gedreven om mensen te stimuleren het beste in zichzelf te ontdekken en te activeren, zodat ze hun leven kunnen vormgeven op een manier die bij hen past en die hen gelukkig maakt.'

2 reacties… add one
  • Anita 20 jul 2017, 14:26

    Bedankt voor dit blog. Ik heb meerdere ervaringen met coaches die constant het doorzetten benadrukken. Dit gaf mij veel stress en angst. Ik weet niet of ze dit allemaal goed kunnen onderscheiden.

    • Stan Lenssen 20 jul 2017, 14:31

      Ik herken het Anita. Het is verrijkend als we onze grenzen kennen en durven accepteren. Dt draagt bij aan een leven dat goed voelt en geeft iedereen de mogelijkheid om haar/zijn weg uit te stippelen, zoals die bij de persoon het beste past.
      Dank voor je reactie en openheid,
      Stan

Geef een reactie

Privacyverklaring