Het principe van het onthechte resultaat

Focussen is niet de vaardigheid je ergens op te richten, focussen is de vaardigheid onafgeleid te zijn.

Darter Raymond van Barneveld liet zich tijdens toernooien altijd zeer ernstig storen door het rumoer uit het publiek. Krampachtig richtte hij zijn aandacht steeds weer op de bull’s eye, maar het hielp hem niet.

Hij ging in de leer bij zenmeester Rients Ritskes. Toen hij zich eenmaal de vaardigheid van onafgeleid te zijn had eigen gemaakt, werd hij wereldkampioen darten.

Een doel om los te kunnen laten

Het voorval van Raymond van Barneveld vind je terug in Rients Ritskes’ Leer denken wat  je wilt denken. Dat boek gaat over zenmeditatie.

In zen zit iets tegenstrijdigs. Zen leert je om de zucht naar resultaat los te laten. En toch wordt zenmeditatie door ontelbare executives, managers en ondernemers beoefend om juist heel concreet resultaat te behalen. Zen helpt hen om effectiever te zijn.

Wat is dat dan, dat loslaten? Moet je dan geen doelen meer hebben om iets te bereiken? Zen leert je om er te zijn. Nu, met onverdeelde aandacht in het huidige moment. Zonder je geest te belasten met gedachtes over de toekomst.

Hebben ze dan geen gelijk, al die managementscholen, coaches en psychologen, met hun adagium: zonder concrete doelen geen resultaat? Toch weten ze met overtuigend materiaal steeds weer aan te tonen dat het zo ontzettend helpt om je doelen voor je leven scherp geformuleerd te hebben.

In datzelfde boek van Rients Ritskes komen de zo verschillend lijkende gedachtenwerelden vloeiend samen. Scherp je doel bepalen blijkt een voorwaarde om los te kunnen laten. Het is een haast cruijffiaans inzicht: je moet weten wat je los wilt laten alvorens überhaupt los te kùnnen laten.

Onthecht zijn van resultaat

Zonder doel is er niets om los te laten! Stel dus nog steeds concreet je doelen vast.

Maar wat maakt dat loslaten dan zo belangrijk? Hoe komt het dat dat zo ontzettend helpt  bij het behalen van die doelen?

Daar zijn 2 gronden voor:

  1. De ene heeft met ons onderbewuste te maken
  2. De andere draait om focus

1. Het onderbewuste

Wij zijn als mensen gezegend met een fantastisch creatief brein.

Nu kun je dat creatieve brein trachten te sturen door het strak en doelgericht van opdrachten te voorzien. Echter, dankzij de neurowetenschappen weten we dat onze creativiteit daar niet bij gebaat is.

De meest scheppende gedachtes ontspruiten pas aan ons brein als wij het alle vrijheid geven om volop te associëren. Op die momenten ontstaan de origineelste ideeën, maken we de mooiste kunstwerken en komen we tot de krachtigste oplossingen.

Met afstand nemen, bewijzen wij onze creatieve geest een grote dienst. Er zijn wat twijfels over de waarheid van de geschiedschrijving, maar ik haal toch graag de klassieke eureka-anekdote aan die dit zo prachtig illustreert:

De koning heeft Archimedes gevraagd om uit te zoeken of een gouden krans die hij wil schenken aan de goden niet stiekem door de smid van een percentage goedkoop zilver is voorzien. Om dat vast te stellen, mag de krans uiteraard niet gesmolten worden.

Piekerend en malend over zijn verse opdracht keert Archimedes huiswaarts. Hij komt er niet uit.

Om te ontspannen besluit hij een bad te nemen. Als hij zich in het water laat zakken, merkt hij dat hij lichter wordt. Hij realiseert zich direct dat in de relatie tussen de opwaartse kracht van het water en de dichtheid van zijn lichaam dat erin zakt, de sleutel tot de oplossing van zijn vraagstuk ligt. De Wet van Archimedes is geboren.

Blij als een kind springt hij uit het bad en rent naakt door de straten naar de koning, onder het uitroepen van ‘eureka!, eureka!’ (ik heb het!, ik heb het!).

Afstand nemen, waardoor ons brein de ruimte krijgt om vrij te associëren. In het onderbewuste brengt onze creatieve geest de dingen dan samen. Het leidt tot grote inzichten die ons bewust vooropgestelde doel vooruit helpen.

2. Focus

Maar waarom zouden we dit dan niet op een bewuste manier kunnen bereiken? Door niet los te laten, maar juist scherp te focussen op ons doel. We hebben het dan toch veel meer in de hand? En wordt ook niet van focus verteld dat het nodig is om resultaat te behalen?

Hier komt het voorbeeld van Raymond van Barneveld ons te hulp. Zie wat er gebeurt als je je voortdurend bewust richt op je doel. Het roept gevoelens en gedachtes op van angst en beperking. Zoals het idee: alleen als het volledig stil is om mij heen, kan ik de bull’s eye raken. Dat is een gedachte die je niet verder helpt, omdat je hem nooit bewaarheid kunt laten worden.

Het effect is een strak gespannen blik op de bull’s eye, waarbij je intussen het geluid probeert uit te schakelen. Wat natuurlijk niet werkt. De ergernis neemt alleen maar toe. En in plaats van dat je aandacht uitgaat naar je mogelijkheden om de bull’s eye te raken, gaat je aandacht slechts uit naar de beperkingen die het gewenste resultaat kunnen dwarsbomen. Je wordt je bewust van letterlijk elke zucht van je omstanders en ieder lepeltje dat in een kopje roert.

Dat hele mechanisme werkt zeer contra-productief. Je voortdurend richten op je doelen brengt je in een kramp. Dit is niet de focus die je verder helpt.

Waar je veel meer bij gebaat bent, is een vorm van soft-focus. Dat is dat je met een perifere blik je doel voor je ziet. Je ogen staan niet op scherp, maar zijn wel doelgericht. Daardoor heb je zicht op meer dan één punt. Je ziet het doel als onderdeel van zijn omgeving. Met een verruimd blikveld, waardoor je alerter bent.

Probeer het maar eens. Kijk eens naar een punt een paar meter voor je. Stel je ogen eerst scherp en vervolgens perifeer. Ervaar het verschil.

Het aanwenden van die soft-focus, voor welk doel dan ook dat je nastreeft, helpt je om je los te maken van je beperkende overtuigingen. Diep in jezelf vormt zich dan een helder en rustgevend besef van waar je naar streeft. Je doel raakt volledig geïncorporeerd. Je hoeft er niet aan te denken. Het is er gewoon. Je bent je doel! Dat geeft een rotsvast vertrouwen.

Conclusie: hoewel het bij een eerste aanblik tegenstrijdig schijnt, blijkt focus net zo goed te gaan om loslaten. Want werkzame focus is niet de kramp van de fixatie op dat ene punt. Werkzame focus is de perifere blik waarbij je in staat bent alle omstandigheden te integreren en binnen die omstandigheden onafgeleid te zijn en het juiste te doen.

Moeder Natuur

De vraag is overigens of je je doelen op een bewust denkende manier zou wìllen bereiken. Dat is namelijk zeer vermoeiend.

Je vaart dan zuiver op je rationele neocortex. Dat deel van onze hersenen is heel geschikt om te reflecteren, te plannen of nieuwe ideeën en concepten uit te werken. Het vreet echter ook energie en put ons daardoor snel uit.

In onze, evolutionair gezien, oudere hersenlagen – het limbische systeem en de hersenstam – zit de kracht van de gewoonte; het resultaat van onze training en oefening en de diep en krachtig verankerde inzichten. Die oudere hersenlagen leveren ons in het proces van resultaat behalen ook ontzettend veel op. En wel razendsnel en moeiteloos.

Gelukkig heeft Moeder Natuur het slim bedacht en schakelt zij deze hersendelen automatisch voor ons in als zij dat nodig acht. Dus al zou je zuiver op je vermoeiende ratio willen varen, het is een utopie te denken dat je daar veel zeggenschap over hebt.

Het vaak verkeerd begrepen visualiseren

Al lezend is de vraag vast bij je opgekomen hoe zich loslaten tot visualiseren verhoudt. Visualiseren van je einddoel is immers een vorm van bewustwording. We weten dat het werkt. Maar het lijkt volledig in strijd met het principe van onthecht zijn van je resultaat.

Goed, we zeggen dus wel eens dat je je einddoel dient te visualiseren om het te kunnen bereiken. Nu, dat klopt niet helemaal. Althans niet in directe zin. Het is dan alsof visualiseren de belofte oproept: denk aan de gouden pot met geld, en hij komt vanzelf op je pad. Eureka!

En toch: wat je ziet dat krijg je, altijd!

Het werkt alleen net even andersom. Je uitgangspunt dient te zijn dat je al één bent met je doel. Zoals we eerder zeiden: het is volledig geïncorporeerd. Je natuurlijke staat is dat je er steeds mee bent verbonden. Bewust of onbewust, het zit altijd in je denken. De visualisatie volgt dan vloeiend en vanzelf, als een product van dat denken. Het maakt je resultaat concreet, zodat je weet waar je naar streeft en nu alvast traint wat je later beleeft.

Lastig om te vatten?

Een voorbeeld:

Wat zie jij in gedachten voor je als je in de tram zit, ’s ochtends op weg naar je werk? Waarschijnlijk je werkplek, je collega’s, je klanten. Kortom: de omgeving en de omstandigheden waarin het zich allemaal voor je afspeelt straks.

Dat is dan ook wat je krijgt, want dat is wat je verwacht, diep van binnen.

Het kan tot je grote tevredenheid zijn. Maar tussen wat je verwacht en wat je liever zou willen, zit misschien ook een levensgroot verschil. Als dat zo is, visualiseer nu dan eens wat je liever zou zien.

Mooi! Maar het is nog steeds niet wat je verwacht, diep van binnen. Je bent er niet van doordrenkt, je hebt het niet geïncorporeerd.

Dat geldt voor dat eerdere beeld in die tram echter wel.

En wat krijg je? Dat wat je realistisch acht. Je collega’s en je werkplek. Het levendige eerste beeld. Eigenlijk – heel stiekem – is dat waar je werkelijk naar streeft.

Misschien maakt dit besef je wat onrustig. Helaas is dit wel de dynamiek. Een mooi beeld visualiseren verandert je wereld niet als er van binnen niet eerst iets fundamenteels postvat.

Uiteindelijk geldt dus ook voor visualiseren: zelf je doel worden, zodat je weg bent van de kramp. Dan pas wordt de beloning mogelijk van het beeld dat je wenst. Dat is de onthechte weg naar resultaat.

Bewaar altijd kalmte en afstand

Samenvattend:

Wil je iets bereiken in dit leven, dan stel je dus concrete doelen vast. Louter met het oogmerk om ze los te kunnen laten. Want, zoals je nu inmiddels weet, dat is de enige manier om ze te kunnen halen. Vertrouw maar op Moeder Natuur.

Om dit te kunnen laten werken, is er één onverbiddelijke voorwaarde: dat je één bent met je doelen! Want zonder eenheid blijft al je inspanning vruchteloos. Wees er daarom zeer alert op dat jouw doelen jóuw doelen zijn. Dat ze jóu dus passen als gegoten.

Lukt het ondanks dit alles toch niet om de bull’s eye te raken, maak je dan vooral niet druk. Ondermijn niet je vermogen om vrij te associëren, laat je niet drukken in de kramp van beperkende gedachten. Bewaar steeds kalmte en afstand. En put steun uit wat de Dalai Lama zei toen hem voor de voeten werd geworpen dat hij zich best eens kwaad zou mogen maken voor zijn zaak:

‘In moeilijke omstandigheden denk ik aan iets wat een Indische wijsgeer zei: “Als je geconfronteerd wordt met een ernstig probleem, denk dan zeer goed na. Is er een oplossing, dan is er geen reden om je op te winden. Is er echt geen oplossing,… dan is er geen reden om je op te winden.”’

Print Friendly, PDF & Email

Een woord over de auteur

Stan Lenssen

Coacht en schrijft op en over thema's van het leven - Professional Certified Coach - gecertificeerd door ICF: de International Coach Federation, die staat voor kwaliteit in coaching. 'Ik voel me mateloos gedreven om mensen te stimuleren het beste in zichzelf te ontdekken en te activeren, zodat ze hun leven kunnen vormgeven op een manier die bij hen past en die hen gelukkig maakt.'

0 comments… add one

Leave a Comment

Privacyverklaring