Hoe professionele coaching zich terugverdient

Een veel gestelde vraag over coaching is: betaalt het zich terug?

Een terechte vraag, want waarom zou je ergens geld in stoppen als de investering er niet uit komt?

Het antwoord dat ik je ga geven, zit niet in cijfers. Hoewel het met de geëigende onderzoeksgegevens best voor te rekenen zal zijn, kies ik voor de filosofische benadering. Die is minstens zo overtuigend.

Vanuit die insteek zit het antwoord verstopt in een stukje oude Hawaïaanse levensovertuiging. Ik citeer uit het boekje Ho’oponopono van Ulrich Emiel Duprée:

Tijdens het gebed geven de familieleden toe dat ze hulp nodig hebben, omdat ze misschien in gedragspatronen vastzitten. Maar in plaats van om te bidden om de oplossing van het probleem door een ander, bidden ze om inzicht, intelligentie, de kracht om te luisteren en de moed om de waarheid te zeggen.

Het gaat om die laatste zinsnede: de kracht om te luisteren en de moed om de waarheid te zeggen. Ik kom er op terug.

Slim, competent en toch worstelend

Ik ben inmiddels 22 jaar aan het ondernemen. Van die 22 jaar de laatste 7 jaar als business coach. In al die jaren heb ik honderden ondernemers ontmoet. Als business coach heb ik met vele tientallen van hen indringende, individuele coachingsgesprekken gevoerd.

Als ik iets heb geleerd van al die ondernemers, dan is het wel dat ondernemen voor hen om iets anders gaat dan om het grote geld. Vrijwel allemaal drijven zij hun onderneming vanuit de behoefte om iets zeer eigens op deze wereld neer te zetten. Het gaat om een onstuitbare innerlijke drang om vanuit vrijheid zichzelf te ontplooien.

Ook uit onderzoeken blijkt dat vrijheid en zelfrealisatie belangrijke motieven zijn om te ondernemen. Een derde motief dat daar onherroepelijk mee verbonden is, is het verdienen van een fair inkomen. Immers, het maakt die eerste twee mogelijk.

3 wensen dus. Op de keper beschouwd zijn ze niet overdreven. En toch blijkt het voor de meeste ondernemers verre van makkelijk om er invulling aan te geven. Slimme, competente mensen, en ze worstelen met het realiseren van hun belangrijkste verlangens.

Waar gaat het mis?

Onze wereld kent een overvloed aan trainingen en opleidingen. Ze zijn allemaal waardevol. Maar ze hebben bijna allemaal ook één groot gemis: er wordt nauwelijks aandacht gegeven aan onze ontwikkeling als persoon.

Als het leven ons aanspreekt op doorzettingsvermogen, wilskracht en veerkracht, loopt ieder van ons tegen zijn of haar belemmeringen aan. Het zijn ook typisch de vermogens waarop het ondernemerschap frequent een beroep doet. Als we daarmee geconfronteerd worden, komen onze angsten en twijfels boven. Dat roept vragen en gevoelens op waar de trainingen en opleidingen geen antwoorden op hebben.

Het zijn namelijk antwoorden die alleen te vinden zijn in ieder mens zelf. En ze zitten diep verscholen.

Als je de weg naar de 3 wensen van hierboven wilt plaveien, dan is het zaak dat je die antwoorden vindt. Als je daar niet aan werkt, dan kom je er niet. Welke tools en skills je ook hebt geleerd in trainingen en opleidingen. Dan blijft de weg een vijandig en slecht begaanbaar pad.

Dit gaat om persoonlijke ontwikkeling. Het is typisch een gebied waar professionele coaching soelaas biedt. Alles wordt dan makkelijker en lichter. Professionele coaching faciliteert die zo gewenste persoonlijke ontwikkeling. Die facilitatie vindt plaats in een co-creatief partnerschap van coach en cliënt.

De twijfel over coaching in Nederland

In Nederland wordt nogal eens getwijfeld aan het nut van coaching. Daardoor lopen onder andere bedrijven een belangrijke hulpbron mis die hen verder zou kunnen helpen.

‘Iedereen is tegenwoordig coach.’

‘De ene helft van Nederland coacht de andere helft, die ook uit coaches bestaat.’

‘Als je geen betrekking of bedrijf hebt en geen idee wat te doen, kun je jezelf altijd nog coach noemen.’

Het zijn zomaar wat uitspraken. Ik hoor ze regelmatig. Maar zeggen ze niet meer over het beeld dat wij onszelf (laten) wijsmaken over coaching, dan over wat coaching werkelijk is?

Het coachvak is geen beschermd beroep in ons land. Het beeld dat is ontstaan, is één van de consequenties daarvan.

Het coachvak is ook een ondernemend beroep. Ik geloof daarom niet dat het gebaat is bij een wettelijke inkadering. De huidige status-quo is prima. Het is aan de coaches zelf om te laten zien hoe professioneel zij zich nemen. Laat vervolgens de markt de rest doen. Ik heb er veel vertrouwen in dat het met dat beeld dan helemaal goed komt.

Het vertrouwen in coaching elders

Er zijn landen die verder zijn. Waar coaching als een uiterst waardevolle hulpbron gezien wordt. Een waar bedrijfsleven, overheid en particulier graag een beroep op doen. Daarvoor hoeven we niet ver te gaan.

Op het vasteland van Europa speelt België een voortrekkersrol. De overheid kent stimuleringsmaatregelen om coaches in te schakelen. Niet om die coaches te ondersteunen, maar omdat men ziet dat coaching mensen en dus het land vooruit helpt.

Ook is er een sterk besef van wat professionele coaching inhoudt. De International Coach Federation (ICF), die een wereldwijd normstellende professionele en ethische visie op coaching heeft ontwikkeld, is in België een sterke en erkende gesprekspartner voor bedrijfsleven en overheid.

Ietsje verder weg, de Noordzee over, ligt Groot-Brittannië. Ook zo’n voorbeeldland dat al verschillende stappen verder is. Daar biedt 70% van de grote bedrijven hun managers coaching aan. Ook hebben de meeste managementscholen coaching onderdeel gemaakt van hun opleiding (Stress, vriend en vijand – Theo Compernolle). Daar is maar één reden voor: het besef dat de inzet van professionele coaches bedrijven rendabeler kan maken.

Wat is dan professionele coaching?

Verwacht geen Emile Ratelband-taferelen. Verwacht wel diepgaande gesprekken, waarin de coach zich inspant om werkelijk te luisteren en de coachee de ruimte krijgt om de waarheid te zeggen.

Coach en cliënt staan op hetzelfde niveau. De coach is geen adviseur, geen consultant, geen leraar, geen trainer. De coach vertelt de cliënt niet wat hij dient te doen, de cliënt ontdekt het zelf. Dat is geweldig krachtig, want daarmee wordt de cliënt eigenaar van de oplossing. En als je eigenaar bent van de oplossing, beschik je over een enorme drive om die oplossing tot realiteit te maken.

Lisette Thooft, schrijfster en coach, verwoordt de relatie coach-cliënt treffend in een artikel uit NRC van 20 september 2014, getiteld: De samenleving wordt volwassen, eindelijk. Zij zegt:

‘Coach en coachee gaan dus met elkaar om als gelijkwaardige volwassenen – als coach ben je nooit een redder, eerder een spiegel. […..] Mijn coachees zijn emotioneel volwassen mensen die verantwoordelijk zijn voor zichzelf. Zodra ik hun probeer te vertellen hoe ze moeten leven, ontneem ik hen die volwassen positie. Mijn advies kan totaal misplaatst zijn. Maar zelfs een goed advies is fout, want daarmee maak ik ze afhankelijk van mij.’

Coaching op deze wijze laat de cliënt sterk en autonoom zijn.

Een coach biedt je een veilige ruimte, zodat er een echt gesprek plaats kan hebben. Dat is bijzonder en waardevol. Echte gesprekken zijn zeldzaam in een jachtig 21ste-eeuws leven. Tegelijkertijd zijn het de belangrijkste momenten van reflectie, momenten waarop je tot waarheid en helderheid komt.

Coaching is al zo oud als Socrates. Hij zei: ‘Het enige dat ik weet, is dat ik niets weet.’ Socrates zag het echte gesprek waarin de gespreksleider steeds dieper doorvraagt naar de motieven van zijn gesprekspartner, als dè manier om tot waarlijke inzichten te komen.

Het gaat er in professionele coaching dus om dat de coachee zelf tot waarheid en tot diepere inzichten komt. En uiteindelijk daarmee tot voor hem of haar realistische oplossingen. Want wat de professionele coach absoluut wil voorkomen is dat er gouden eieren worden voorgespiegeld die uit blijken te draaien op duur betaalde windeieren.

Degenen die ondersteuning inroepen worden dan slecht geholpen. De belofte van gouden eieren leidt al te vaak tot vlieggedrag: die vlieg die zichzelf alsmaar tegen de ruit smakt om naar buiten te kunnen, en einde-dag onderaan het raam een dramatische dood sterft na een leven van wanhopig hopen en nooit bereiken.

Het grote vooroordeel over coaching

Er bestaat een groot vooroordeel over coaching. Coaching zou bedoeld zijn voor mensen met problemen. En inderdaad, bij een heel aantal problemen kan coaching uitkomst bieden.

‘Maar’, zeggen Marleen Boen en anderen in het boekje Ik wil een coach, ‘een gevolg van deze invalshoek is de veronderstelling dat als je geen problemen hebt, je beter niet naar coaching vraagt. Want met een coach zou je wel eens problemen kunnen creëren.’

Het gevaar van de stelling dat je problemen dient te hebben, is dat je een belangrijke kracht van coaching over het hoofd ziet, zo redeneren zij verder. Je kunt coaching namelijk uitstekend proactief inzetten. Dan blijf je de problemen voor. Want coachen richt zich niet op problemen, maar op het creëren van mogelijkheden.

Met andere woorden:

Professionele coaching kan al geld opleveren nog voordat er problemen zijn die geld hebben gekost!

Dat is een heel andere insteek. Een die aansluit bij het uitgangspunt dat coaching is voor mensen die competent zijn en emotioneel volwassen. Zij schakelen een coach in om sneller hun doelen te bereiken!

Professionele coaching levert heel wat op

Succes

Professionele coaching is echt anders dan training of advies. Professionele coaching gaat niet over informatie geven, maar over informatie verinnerlijken.

Succes hangt per slot van rekening niet af van zo veel mogelijk informatie consumeren. Succes hangt af van de wijze waarop je informatie verwerkt en scheppend aanwendt.

Het gaat dus om het proces dat binnenin jezelf plaatsvindt. Een professionele coach is begeleider van dat proces.

Zingeving

In ons leven hunkeren we naar houvast. We vragen ons af waarom we hier zijn. Waar zit de zingeving? In Het gelaagde brein zegt Martin Appelo: ‘Bij zingeving gaat het niet over de vraag of het leven zin heeft, maar over de vraag of je het leven zin geeft.’

Hoe je dat doet, dat is voor de meesten van ons een grote zoektocht. Zeker in een tijd waarin de oude zuilen die ons houvast boden zo zoetjesaan verdwenen zijn. Professionele coaching vult dat gat in zekere mate op. Zij helpt je op zie zoektocht.

Scherpte

Coaching houdt je scherp. Niet door je te beleren, maar door je te bevragen.

‘Er is voortdurend terugval doordat we vergeten wat we weten.’ Een mooie uitspraak. Ik las haar op het LinkedIn-profiel van politica Sylvia Bakker-Kempen. Het is precies die terugval die je met professionele coaching de pas afsnijdt.

Veerkracht

Coaching is een grote bron van veerkracht; dat bijzondere vermogen van mensen om sterker tevoorschijn te komen uit de lastige situaties van het leven.

Coaching versterkt niet alleen de eerder genoemde autonomie van mensen. Het paradoxale is dat zij tegelijkertijd zorgt voor sociale steun. Uit talloze onderzoeken is bekend dat sociale steun in hoge mate veerkrachtbevorderend werkt.

Niet zomaar kiest 70% van die eerder genoemde grote bedrijven in Engeland voor coaching van hun managers en executives. Deze mensen staan veelvuldig onder grote druk. Het vermogen om steeds weer op te kunnen staan en ervoor te gaan, is in hun functies essentieel. De veerkrachtbron die coaching biedt is voor deze bedrijven een groot argument om professionele coaches in te schakelen.

Permanente groei

Er zijn vele manieren waarop coaching zich terugverdient. Mits het maar professionele coaching is. Die coaching waarbij het echte gesprek centraal staat. Geen coaching van gouden eieren die uiteindelijk windeieren blijken.

Als ik kijk naar mijn specialisme – professionele business coaching – dan zie ik dat het rendement van coaching zich vertaalt in:

  • Sterke bedrijven
  • Gepassioneerde en gemotiveerde medewerkers
  • Ondernemers die sneller hun doelen halen
  • Mensen die meer plezier en voldoening in hun werk ervaren
  • Mensen die hun leven rijker maken

Het is een piepkleine samenvatting van een lijst die ik eindeloos aan kan vullen.

De grote opbrengst, en dat is waar de kern zit, is dat bij professionele coaching de coachee de moed voelt om de waarheid te zeggen doordat de coach de kracht toont om echt te luisteren. Dan ontstaat een waardevol proces van co-creatie en is er permanente, duurzame groei op alle lagen.

Print Friendly, PDF & Email

Een woord over de auteur

Stan Lenssen

Coacht en schrijft op en over thema's van het leven - Professional Certified Coach - gecertificeerd door ICF: de International Coach Federation, die staat voor kwaliteit in coaching. 'Ik voel me mateloos gedreven om mensen te stimuleren het beste in zichzelf te ontdekken en te activeren, zodat we ons leven hier kunnen vormgeven op een manier die iedereen gelukkig maakt.'

4 comments… add one
  • Gerard Sipkens 18 feb 2016, 16:27

    Hoi Stan, een heel mooi artikel!

    Ben onder de indruk!

    Een echte ambassadeur voor coaching.

    Groet, Gerard.

    • Stan Lenssen 18 feb 2016, 16:36

      Dank Gerard en vast geen verrassing voor je, schat ik zo 😉
      En coaching verdient het 😉
      In ons land nog te zeer ondergewaardeerd en te diffuus aanwezig. Dat is jammer, want daardoor missen te veel bedrijven en personen deze belangrijke hulpbron.
      Werk aan de winkel dus!
      Groet,
      Stan

  • Truitje 24 feb 2016, 22:40

    Lieve Stan,
    Een pracht artikel en zowaar wat je schrijft, Dank voor het delen.
    Lieve groet,
    Truitje

    • Stan Lenssen 24 feb 2016, 22:42

      Wat leuk om via het log van je te horen Truitje.
      Erg blij met je reactie. Dank je wel!
      Groeten,
      Stan

Leave a Comment

Privacyverklaring